Business unit als organisatievorm achterhaald

Bron: kluwermanagement.nl
Publicatiedatum: 23 januari 2008

De komende jaren zullen een drastische wijziging te zien geven in de wijze waarop (grote) ondernemingen worden georganiseerd en aangestuurd. Het business unit model, dat sinds midden jaren tachtig uiterst populair was, kan een aantal nieuwe uitdagingen niet aan.

Grilliger markten en consumentengedrag enerzijds en de eis vanuit de kapitaalsmarkt voor veel meer synergie binnen een onderneming anderzijds dwingen tot een nieuw organisatiemodel: de multidimensionale organisatie. In Nederland werkt al een aantal ondernemingen met dit model, o.a. Albert Heijn Company, ASML, ABN AMRO en IBM Nederland.

Deze eerste bedrijven met een multidimensionale organisatie werden gevonden in een onderzoek dat prof.dr. Hans Strikwerda (director Nolan Norton Institute, hoogleraar Organisatieleer en -verandering aan de Universiteit van Amsterdam) in opdracht van de Stichting Management Studies uitvoerde naar de stand van zaken rond business unit management. De uitkomsten van dit onderzoek zijn te vinden in het boek Van unitmanagement naar multidimensionale organisaties.

Gezamenlijke rapportage
De multidimensionale organisatie wordt ingericht en bestuurd over meerdere dimensies, zoals product, marktsegment, account of regio. Omzet en winst worden simultaan over elk van deze dimensies gerapporteerd binnen de gebruikelijke frequentie van de interne management control-rapportages. De voor de diverse dimensies verantwoordelijke managers worden gemeenschappelijk verantwoordelijk gehouden voor de resultaten van de totale onderneming en worden hierop individueel en gezamenlijk aangesproken en beoordeeld.

Einde autonomie van business unit managers
Deze gezamenlijke verantwoordelijkheid betekent een breuk met het managementdenken van de afgelopen decennia waarin een grote plaats was ingeruimd voor het ondernemerschap en de autonomie van business unit managers. Team play wordt de standaard voor de manager van de toekomst.

Hoewel de overgang naar een multidimensionale organisatie een fundamentele verandering is ten opzichte van de unit organisatie en nieuwe vaardigheden van (top)management vraagt, is Strikwerda niet pessimistisch over het aanpassingsvermogen van ondernemingen. De nieuwe (internet)generatie managers is opgegroeid met het gedrag dat nu van hen wordt gevraagd. En voor de top vormen de agressieve aandeelhouders die om maximaal rendement vragen, een extra reden om het idee van de multidimensionale organisatie te omarmen.