Organisatieverandering: Verandering maakt mensen ziek

Bron: managementenconsulting.nl (oorspronkelijk: NRC) Publicatiedatum: 12 februari 2009  Als veranderen je vak is, heb je een moreel probleem. In Nederland hebben bijna 1 miljoen werknemers gezondheidsklachten als gevolg van reorganisaties en veranderingen op het werk. Verandering leidt bij werknemers massaal tot gezondheidsproblemen, stress, oververmoeidheid en slapeloosheid. Dat blijkt uit het onderzoek Ziek door onzekerheid van FNV Bondgenoten (zakelijke dienstverlening, handel, personenvervoer, landbouw en industrie).  De situatie is momenteel hoogstwaarschijnlijk nog ernstiger, want het onderzoek is uitgevoerd vlak voordat de economische crisis in het laatste kwartaal van 2008 toesloeg. Het onderzoek is gehouden onder werknemers in uiteenlopende sectoren, van financiële dienstverlening tot de metaalindustrie en voedingsindustrie. Het komt erop neer dat 1 op de 7 werknemers gezondheidsproblemen heeft als gevolg van ingrijpende veranderingen in de werksituatie. Maar liefst 80% van de ondervraagden geeft aan dat het werk in de afgelopen twee jaar is veranderd. Het gaat niet alleen om reorganisaties waardoor het werk zelf verandert, maar ook om veranderingen in werkmethoden en om onregelmatigere werktijden. “We weten dat bedrijven veranderen, maar dat het grootste deel van het werk vrijwel permanent aan verandering onderhevig is, is opzienbarend”, zegt FNV Bondgenoten-voorzitter Henk van der Kolk in NRC Handelsblad. Het probleem is volgens hem dat werknemers vaak niet of nauwelijks bij de veranderingen worden betrokken. Aan een kwart van de werknemers die met een reorganisatie te maken kregen, is helemaal niet verteld waarom er dingen in hun werksituatie moesten veranderen. Van der Kolk: “Het management slaagt er niet in goed te communiceren. Managers kunnen vaak niet duidelijk maken waarom veranderingen nodig zijn. [...] Op deze manier organiseer je frustratie bij werknemers en dat slaat terug op hun gezondheid.”  Daarnaast krijgt de grote meerderheid van de werknemers geen enkele gelegenheid om enige invloed uit te oefenen op de veranderingsprocessen of de invulling van hun nieuwe functie. Dat is een grote gemiste kans, want uit het onderzoek blijkt dat de gezondheidsklachten meteen afnemen zodra werknemers meer bij veranderingen worden betrokken en meer invloed kunnen uitoefenen op de inrichting van hun werk. “Sterker, werknemers zijn gemotiveerder, gelukkiger en productiever zodra ze meer bij de hervormingen in het bedrijf en van hun werk worden betrokken.”