Overheid en ICT: Brede incompetentie leidt tot inhuren adviseurs

Bron: managementenconsulting.nl Publicatiedatum: donderdag 14 augustus 2008  De fiasco’s met grote ICT-projecten van de overheid ontstaan doordat er bij bewindslieden, politici en topambtenaren volledig ge- brek aan kennis is. De talloze adviseurs die ter compensatie worden ingehuurd, missen het overzicht. Hun adviezen kunnen niet goed op kwaliteit worden beoordeeld. En zij hebben er te veel belang bij dat problemen voortduren. Dat schrijven Arnold Heertje (emeritus hoogleraar economie UvA)en Henk Huisman (oud-lid RvB PinkRoccade) in NRC Handelsblad (13 augustus 2008). Het “totaal gebrek aan kennis” en de “incompetentie” op ICT-gebied van regeringsleiders, Tweede-Kamerleden en de ambtelijke top leiden tot “het voortdurend inhuren van een leger adviseurs voor allerlei deelgebieden. Deze hebben wel inzichten op beperkte terreinen, maar missen het overzicht. Wanneer dit overzicht ook aan de kant van de overheid ontbreekt, ontstaan de calamiteiten waarvan wij nu getuige zijn omdat de gegeven adviezen niet op hun kwaliteit kunnen worden beoordeeld. Bovendien hebben externe adviseurs eerder belang bij het voortduren van de ondoorzichtigheid dan bij het oplossen van de problemen”, stellen Heertje en Huisman. Volgens hen ontstaat er zo een klimaat “waarin van hoog tot laag bureaucraten hun handen in onschuld wassen”. Men grijpt daarbij naar outsourcing van het automatiseringsproces, maar als uitbesteding gepaard gaat met “het onvermogen zelf de regie te voeren, verdwijnt de oplossing van de problemen achter de horizon". Er ontbreekt een digitale architectuur voor de centrale overheid als geheel, met chaos en verbrokkeling als gevolg. Departementen trekken onafhankelijk van elkaar hun eigen plan, terwijl de departementale besluitvormingsstructuur op gespannen voet staat met de overkoepelende projecten. Het geldt voor de ellende bij de Belastingdienst en het UWV, maar ook voor het rekeningrijden en de OV-chipkaart. Het goede nieuws is dat de problemen oplosbaar zijn, zeggen Heertje en Huisman, want de benodigde kennis is elders in de samenleving wel aanwezig. Zij pleiten ervoor een “institutie” op te richten “die als knooppunt over de noodzakelijke ICT-kennis beschikt, deze weet te onderhouden en te ontwikkelen en daardoor in staat is grootschalige, interdepartementale informaticaprojecten te toetsen en goed te keuren”.