Bron: mt.nl
Publicatiedatum: 4 maart 2008

De commissaris van het oude stempel sterft uit.

Zijn verscheiden is een voorbode van een groter afscheid van de oude bestuurscultuur én de traditionele Raad van Commissarissen. Onder internationale druk en de oprukkende wereldmarkt gaat 'het Rijnlandse two tier board onvermijdelijk en geheel verdwijnen.'

De sluipende crisis in de kwaliteit van het toezicht en de toezichthouders is urgent geworden. De Nederlandse bestuurscultuur en de commissaris in het bijzonder, staan onder druk.

Van oudsher kreeg de maatschappelijke inbedding van en toezicht op bedrijven de vorm van een aparte Raad van Commissarissen. In deze two tier boards opereren directie en RvC gescheiden. Oudere wijze mannen, die hun sporen reeds hadden verdiend, bewaken het belangenevenwicht rond een onderneming en houden afstandelijk toezicht op de ceo.

Daarbij staat de continuïteit van de organisatie voorop.

Klinkt als een mooie en degelijke manier om bestuursvoorzitters te behoeden voor de waan van de dag. Maar in de praktijk schoot - en schiet- het toezicht vaak tekort. De Nederlandse en Duitse commissarissen en de RvC's zijn in een crisis terechtgekomen.

Old boys
Dat het commissariaat kwakkelt heeft meerdere oorzaken. Belangrijkste is wel dat de wereld om hen heen zo veranderd is en de commissaris zelf niet. En dat kan ook niet zo makkelijk aangezien commissarissen bijna zonder uitzondering deel uitmaken van hetzelfde old boys network. Een systeem waarin de commissarissen elkaar benoemen en de onderlinge relaties sterk zijn, is niet flexibel.

Terwijl het old boys network verder op leeftijd raakte, veranderde de internationale economie razendsnel. De ict-revolutie vervaagde de grenzen en veranderde de mores van de internationale handel. Ook het kapitaal kent geen grenzen meer. De bedrijfsvoering is vandaag de dag een stuk complexer dan twintig jaar geleden. En sneller.

Alleen het toezicht gebeurt nog op dezelfde manier als toen én de commissarissen zijn grotendeels mensen die hun ervaring twintig jaar geleden opdeden. Niet alleen zijn de RvC's wat gedateerd, ook veel leden dragen dat stempel. Oh, en deze antieke structuur ziet zich vandaag geplaatst tegenover een nieuwe uitdager. Het zijn de tycoons die eigenhandig, en dus razendsnel, besluiten nemen en op die manier kansen benutten.